Lodewijk XIV streek in 1672 voor tien dagen neer in Zeist.
Lodewijk XIV streek in 1672 voor tien dagen neer in Zeist. (Foto: )

De Zonnekoning was even in Zeist

  Nieuwsflits

bijzonder dat zo'n groot heerser ooit in zeist te gast was

Maarten Bos

Vroeger leerden we op school dat 1672 het Rampjaar was. De Republiek werd van vier zijden aangevallen. Een van de aanvallers was de befaamde Franse koning Lodewijk XIV, de Zonnekoning. Maar slechts weinigen weten dat deze koning op het hoogtepunt van zijn veldtocht in ons land 10 dagen verbleef in Zeist.

zeist - Lodewijk ontving vele gezantschappen en voor even was ons dorp, toen nog slechts een piepklein gehucht, hét Europese machtscentrum. Her en der in ons dorp zijn er nog sporen terug te vinden van die periode. Zeist was in 1672 een dorp met 28 huizen. De Oude Kerk stond er al wel en met name de nu nog bestaande toren daarvan beleefde alles mee. De Franse koning dicteerde in Zeist zijn vredevoorwaarden aan de Nederlanders. Die waren bepaald niet mals. Het kwam er in feite op neer dat Nederland als zelfstandig land ophield te bestaan. De Nederlanders verwierpen deze voorwaarden en zetten het land onder water. De Fransen raakten geïsoleerd en moesten zich uiteindelijk terugtrekken.

Michiel de Ruyter

Zeistenaar Anne Louis Cammenga kent de geschiedenis van het Franse rijk als geen ander en legt uit: "Als Lodewijk direct had doorgestoten had hij zijn doelen bereikt. Maar zijn bondgenoten begonnen de Fransen af te vallen omdat zij vreesden voor teveel macht van Frankrijk in Europa. Tegelijk behaalde de Republiek onder leiding van de nieuw benoemde legeraanvoerder stadhouder Willem de Derde en admiraal Michiel de Ruyter enkele zeer belangrijke militaire successen."

Katholieke vrijheden

"In 1678 volgde de Vrede van Nijmegen. Die was ondanks de militaire aftocht in feite toch een zeer groot succes voor de Zonnekoning. Na 1678 werd Frankrijk namelijk een grootmacht in Europa. Voor de Republiek was de vrede daarentegen juist het einde van haar Gouden Eeuw en het begin van de economische neergang van ons land. Ook heeft de Franse koning als diepgelovig katholiek vorst bij deze Vrede van Nijmegen heel wat bereikt voor de katholieken in Nederland. Na 1678 hadden zij namelijk aanzienlijk meer vrijheden in de Republiek en werden zij meer in staat gesteld hun geloof te belijden dan daarvoor".

Boogaerdslust

Anne Louis vervolgt: "Koning Lodewijk XIV verbleef o.a. in aanwezigheid van zijn toenmalige minnares Markiezin Françoise Athénaïs de Montespan, James Scott, de Hertog van Monmouth en de bastaardzoon van de Zonnekoning zijn bloedverwant, de Engelse Koning Karel II Stuart, priesters en natuurlijk ook met zijn leger van 21 tot 30 juni 1672 in Zeist. Hij logeerde in de toenmalige patriciërswoning Boogaerdslust, die op de plek heeft gestaan, waar zich nu het Zeisterse politiebureau bevindt. Zijn soldaten bivakkeerden in de omgeving van de Oude Kerk. Zij stookten vuren en slachtten en braadden de door hen meegebrachte koeien en varkens."

Sinterklaas

"Leuk detail is dat de Zonnekoning zijn naam ‘in banketletteren op tafel (kreeg) voorgestelt (aangeboden)’. Die lekkernij bestond dus al in de 17e eeuw en werd dus niet alleen met het Sinterklaasfeest genuttigd". Wie had aan het begin van deze Frans-Nederlandse oorlog in 1672 ooit kunnen denken dat Zeist voor 10 dagen het absolute centrum van de Europese politiek zou worden?"

Zonnekoning

Lodewijk XIV werd geboren in het kasteel van Saint-Germain-en-Laye op 5 september 1638. Hij stierf op 1 september 1715 in Versailles. Hij was een telg uit het koninklijke huis Bourbon. Lodewijk XIV was een zoon van Lodewijk XIII van Frankrijk en Anna van Oostenrijk. Na de vroegtijdige dood van zijn vader werd hij op vierjarige leeftijd koning. Kardinaal Mazarin leidde de Franse politiek tijdens de minderjarigheid van Lodewijk, waarbij hij het beleid van kardinaal de Richelieu voortzette. Op zestienjarige leeftijd werd Lodewijk XIV gekroond, maar pas na de dood van Mazarin in 1661 nam hij het bewind zelf in handen. Met behulp van zijn ministerraad werden centralistische hervormingen doorgevoerd in het nog feodale Frankrijk. De zittende adel raakte een aanzienlijk deel van zijn macht kwijt, in ruil voor een plaats aan het hof van de koning in het nieuwgebouwde Kasteel van Versailles. Omdat het rijk van Lodewijk zo enorm groot was dat de zon er naar verluidt nooit onderging, werd hij Zonnekoning genoemd.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden